ਪਿਰੋਏ

ਧੁੱਪ ਤਿੱਖੀ ਤੇ ਕੱਲਾ ਰਾਹ,    ਕੋਈ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੀ ਥਾਂ ਮੈਂ ਮਨ ਦੇ ਵਿੱਚੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ,    ਦੱਸ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਣੀ ਛਾਂ? ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਨਹੀਂ ਇਸ ਮਾਰੂਥਲ,    ਪੱਤ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਨਾ ਪਿਆਸਿਆਂ ਦੀ ਨਾ ਬਣਦੀ ਗੱਲ,    ਸੁੱਕੀ ਪਈ ਜ਼ੁਬਾਂ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਰਦੇ ਜਾਂਵਦੇ    ਪਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪਰਾਂ ਹਵਾ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਪਾਂਵਦੇ    ਕਿ ਬੱਦਲ ਵਰਸੇ ਖਾਂ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਰੇਤ ਹੀ    ਰੇਤ ਤੇ ਜਾਂ ਅਸਮਾਂ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਸੰਕੇਤ ਹੀ    ਕਿ ਕਿਤੇ ਤਾਂ ਹੋਵੇ ਛਾਂ — ਫਿਰ ਦਿਸਿਆ ਇਕ ਰੁੱਖ ਜੀ    ਜਦ ਲੰਘਾ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੁੱਖ ਜੀ    ਉਸ ਵੱਲ ਹੁਣ ਤੁਰਾਂ ਉਹਦੀ ਛਾਂ ਗੁੜ ਨਾਲੋਂ ਮਿੱਠੜੀ    ਪੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਥਾਂ ਗਿੱਠ ਨਾਲੋਂ ਨਿੱਕੜੀ    ਹੁਣ ਬਣ ਗਈ ਮੇਰੀ ਸਰਾਂ ਸੁਹਣੀ ਥਾਂ ਇਹ ਨਿੱਖਰੀ    ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਰਗੀ ਹੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਛਾਂ ਬਿਖਰੀ    ਛਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਗਰਾਂ ਇਕ ਇਕ ਫੱਲ ਸੁਆਦਲਾ    ਛਕ-ਛਕ ਮਨ ਭਰਾਂ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਵੱਸ ...

"ਲਉ, ਪਹੁੰਚ ਗਏ!" ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜੀ ਖਾਈਆਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਚੱਲੇ ਜਦ ਸਿਖਰਾਂ ਤੇ ਤੇ ਰਾਹ ਮੁੱਕ ਚੱਲੇ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਵਿਚ ਪਰ ਖਾਈਆਂ ਮੁੜ ਦੁਹਰਾਏ ਨਹੀਂ "ਲਉ ਪਹੁੰਚ ਗਏ!" ਦੇ ਸਾਡੇ ਬੋਲ ਅਸੀਂ ਹੋਏ ਹੈਰਾਨ - ਕੀ ਪਹੁੰਚੇ ਨਹੀਂ? ਹਾਲੇ ਜੀ ਅਸੀਂ ਸਿਖਰਾਂ ਕੋਲ? ਇਕ ਕਦਮ ਤੇ ਚੋਟੀ ਦਿਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਿਖਰ ਦੀ ਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਤੜਕੇ ਨਵੀਂ ਕਿਰਨ ਨਿਤ ਪੈ ਪੈ ਕੇ ਬਿਖਰਦੀ ਸੀ? ਜਦ ਸੱਚੀ ਪੁੱਜੇ ਚੋਟੀ ਤੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਪਏ ਤੇ ਦਿਲ ਰੁਕਿਆ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਮੈਂ ਉੱਪਰ ਤੱਕਿਆ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਫਿਰ ਸਿਰ ਝੁਕਿਆ ਹੋਰ ਉਚੇਰੀ ਚੋਟੀ ਦਿਸ ਪਈ ਹੋਰ ਉਚੇਰੇ ਰਾਹ ਲੰਘ ਕੇ ਅਸਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਨੀਵੇਂ ਜਾਣੇ ਸੁਰਗਾਂ ਤੋਂ ਪਰਾਂ ਲੰਘ ਕੇ ਕਦਮ ਕਹਿਣ ਹੁਣ ਰੁਕ ਜਾ ਏਥੇ ਬੋਝ ਗਿਰ ਰਿਹਾ ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਭਾਰੀ ਬਾਹਰ ਆਣਾ ਚਾਹਿਆ ਸਾਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਖਿਚ ਲਿਆ ਮੈਂ ਲੰਘਦੇ ਜਾਂਦੇ ਬੁੱਲਿਆਂ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਜਾਣਿਆ ਸਫਰਾਂ ਨੂੰ ਸੀ ਗਲਤੀ ਹੋ ਗਈ ਭੁੱਲਿਆਂ ਤੋਂ "ਚਲੋ, ਹੋਰ ਤੁਰੋ," ਐਲਾਨ ਨਵਾਂ ਮੈਂ ਕੀਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ "ਚਲੋ, ਹੋਰ ਤੁਰੋ," ਫਿਰ ਬੋਲੀ ਖਾਈ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਅਗਾਹਾਂ ਨੂੰ