ਪਿਰੋਏ

ਕਣੀਆਂ ਪਈਆਂ ਕਣਕਾਂ ਉੱਪਰ ਕੜਕੇ ਦਿਲ ਤੇ ਅੰਬਰ ਕਮਰੇ ਦੇ ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾਏ ਘਰ ਦੇ ਪਹੁੰਚਾਂ ਅੰਦਰ। ਕੱਲਾ ਮੀਂਹ ਵਿਚ ਕਿਰਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਕਿੱਥੇ ਸਹਿ ਪਾਵਾਂਗਾ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਛਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਕੀ ਮੈਂ ਪਾਵਾਂਗਾ? ਕੱਲ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਬੱਦਲ ਆਉਣੇ ਕੋਲ ਆਏ ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਡਰ ਲੱਗਿਆ ਕੋਠੇ ਆਏ ਪਰਾਹੁਣੇ ਕਿੰਝ ਹੈ ਕੁਦਰਤ ਕਿਣ-ਮਿਣ ਲਾਈ ਕਿੰਨੀਆਂ ਜਲ ਦੀਆਂ ਲੀਕਾਂ ਕਿੰਨੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਰਨਾਂ ਖੜ੍ਹਾ ਉਡੀਕਾਂ

ਇਸ ਰਾਹ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪੈੜਾਂ ਹਨ ਕੁਝ ਕਦਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਦਮਾਂ ਦੀਆਂ, ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਦੀਆਂ ਤੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤੋਰਾਂ ਦੀਆਂ, ਨਰਮ ਨਰਮ ਜੋ ਮਿਟ ਰਹੀਆਂ ਜੋ ਮਿਟ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਆਖ ਰਹੀਆਂ ਕਿ ਮੁੜ ਜਾਉ ਕਿ ਮੁੜ ਜਾਉ, ਕਿ ਅੱਗੇ ਰਾਹ ਕੋਈ ਲੱਭਣਾ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਲੱਭਣਾ ਨਹੀਂ, ਕਾਫਲੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਇਸ ਪਾਸੇ ਇਸ ਪਾਸੇ, ਅਸੀਂ ਸੁੰਨੇ ਰਾਹ ਛੱਡ ਆਏ ਹਾਂ ਛੱਡ ਆਏ ਹਾਂ, ਅੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਨੂੰ ਪੈੜਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਰੋਕਦੀਆਂ ਸੰਕੋਚਦੀਆਂ ਸੰਕੋਚਦੀਆਂ, ਕਿ ਨਾ ਜਾਉ ਜੇ ਮਿਟਣਾ ਨਹੀਂ ਜੇ ਮਿਟਣਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੋੜ ਲਵੋ ਜੀ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ, ਪਰ ਤੋਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਅੱਗ ਵੱਲ, ਵਜੂਦ ਸਾਡੇ ਭਾਵੇਂ ਮਿਟ ਜਾਣੇ ਮਿਟ ਜਾਣੇ, ਪਰ ਪੈੜਾਂ ਹਰ ਪਲ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਤੇ ਕਹਿਣਗੀਆਂ ਕੋਈ ਆਇਆ ਸੀ।

ਰੋਲਾ ਤੁਸੀਂ ਪਾਇਓ ਨਾ ਤੇ ਨਾਲੇ ਹੱਸਿਓ ਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆਂ ਪਰ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਓ ਨਾ। ਗੱਲ ਪਿੱਛੋਂ ਤੁਰੀ ਏ ਤੇ ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਆਈ ਏ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈ ਏ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਨਾਉਣ ਦਾ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬੜਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਏ ਪਰ ਅੱਗੇ ਨਾ ਦੱਸਣ ਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਵਾਅਦਾ ਏ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਗੁੱਝੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰਸੋਂ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੈ ਸੁਣੀ ਮੈਂ ਕੱਲ ਹੈ ਮੇਰੀ ਵੀ ਆਦਤ ਹੈ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਤੱਕ ਰੱਖਣ ਦੀ ਨਹੀਂ ਲਾਲਸਾ ਕੋਈ ਚੁਗਲੀ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਚੱਖਣ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰ ਮੰਨਿਆ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਏ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸਣ ਦਾ ਵੈਸੇ ਕਿਹੜਾ ਚਾਅ ਏ ਲੁਕਾ ਕੇ ਹੀ ਰੱਖਿਓ ਮੈਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਹੀ ਨਹੀਂ ਫਿਰ ਨਾ ਕਹਿਓ ਗੱਲ ਢਿੱਡ ਵਿਚ ਰਹੀ ਨਹੀਂ

ਕੀ ਮੀਂਹ ਸੁਹਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਹਣੀ ਹੈ ਕਿ ਮੀਂਹ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਹਣੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ ਕਰਕੇ ਮੀਂਹ ਸੁਹਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੁਹਣੇ ਨੇ ਬਰਸਾਤਾਂ ਇਹੀ ਸੋਚਦਿਆਂ ਲੰਘ ਗਈਆਂ

ਉਹ ਬੜਾ ਅਮੀਰ ਸੀ ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਲੱਭਦਾ ਰਿਹਾ ਬੜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਆਖਰ ਲੱਭ ਹੀ ਗਈ! ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਗਰੀਬੀ ਹੈ ਬੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਸਮਝ ਆਈ ਕਿ ਰਿਦੇ ਗਰੀਬੀ ਤਾਂ ਇਕ ਅਮੀਰੀ ਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਗੁੰਮਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ ਕਿਸੇ ਫੁੱਲ, ਕਿਸੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ, ਚੁੰਮਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ ਠਹਿਰਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਰੁਕਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ ਮਨ ਦੀ ਨਿਵਾਣ ਵੱਲ, ਝੁਕਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ ਕਿਸੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਤਣੇ, ਢੋਅ ਲਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ ਕੁਝ ਲਿਖਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਕੁਝ ਗਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ ਤੇ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਗਾਉਂਦਿਆਂ, ਚੁੱਪ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਮੰਜੀ, ਡਾਹੁਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ ਕਿਸੇ ਟਾਹਣੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ ਇਹ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਗੁੰਮਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ

ਤੋੜਨਾ, ਵਿਗਾੜਨਾ, ਪਾੜਨਾ, ਨਿੰਦਨਾ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਖੁਰਚ ਖੁਰਚ ਕੇ, ਸੋਧ ਸੋਧ ਕੇ ਘੜਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੈ ਸੁੱਟ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਫਾੜ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾੜਨਾ ਸੌਖਾ ਹੈ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੈ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਸਲਾਹ ਦੇ ਦੇਣੀ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਕੋਈ ਸਿਆਣਪ ਆਪਣੀ ਮਤਿ ਵਿਚ ਜੜਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੈ ਰਾਹ ਜਦ ਬਚਿਆ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇ ਘੇਰੇ ਪਏ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਚੋਂ ਭੱਜਣਾ ਬੜਾ ਆਸਾਨ ਲੜਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੈ ਬੜਾ ਹੀ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਰਚ ਮਿਚ ਜਾਣਾ ਭੀੜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਠੀਕ ਗੱਲ ਤੇ ਪੱਕਾ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੈ ਦੂਰੋਂ ਦੀ ਤਾਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਬੜੇ ਹੀ ਨਿੱਕੇ ਲਗਦੇ ਨੇ ਆਪ ਉਸ ਉੱਪਰ ਕਦਮ ਕਦਮ ਚੜ੍ਹਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੈ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਇਹ ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਸੁਭਾਵਕ ਹੈ ਪਰ ਸਖਤ ਹੋ ਗਏ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੈ ਜੋ ਘੜ ਵੀ ਗਏ, ਜੋ ਪੜ੍ਹ ਵੀ ਗਏ ਜੋ ਜੜ ਵੀ ਗਏ ਤੇ ਲੜ ਗਏ ਐਸੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਰਮਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੈ

ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁੱਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੀ ਨਾ ਰਹੀ ਤਦ ਸਮੁੱਚੀ ਹੋ ਗਈ, ਤਦ ਸੁੱਚੀ ਹੋ ਗਈ

ਪਛਾਣ ਲਵੋ ਕਦੇ ਤੁਸੀਂ: ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਕਣ ਤੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਕਣੀਆਂ ਤੋਂ ਚਿੜੀਆਂ ਨੂੰ ਚਹਿਕਣ ਤੋਂ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਕਰਤੇ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਤੇ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸੇ ਤੋਂ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਪੰਕਤੀ ਚੀਖ ਬਣ ਗਈ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚੇ ਸੁਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣੋਂ ਰਹਿ ਗਈ ਪਰ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੀਲੀ ਲੱਗੀ ਮਨ ਦੀ ਤਰੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਧੜਕਣ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲ ਮਿਲ ਗਈ ਦਿਲ ਦੀ ਹੂਕ ਦਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਤੇ ਅਨੰਦ ਬੱਝ ਗਿਆ ਤੇ ਅਨੰਦ ਬੱਝ ਗਿਆ...

ਤੁਰਦੇ ਤੁਰਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਲਾਉਂਦੇ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਪੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦੇ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਤੁਹਾਡੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਬੂਟੇ ਖਿਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੋੜੇ ਬਿਨਾਂ ਫੁੱਲ ਕਿਹੜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ? ਨਾ ਰੁਕਦੇ ਹੋ, ਨਾ ਸੁੰਘਦੇ ਹੋ; ਸੰਗ ਜਾਂਦੇ ਹੋ? ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਬੱਸ ਛੂਹ ਕੇ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹੋ! ਨਾ ਮਾਲਕ ਹੋ, ਨਾ ਮਾਲੀ ਹੋ, ਕੀ ਲਗਦੇ ਹੋ? ਇਸ ਇਕ ਪਲ ਦੇ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਹਿਰਦਾ ਠੱਗਦੇ ਹੋ? ਨਾਲੇ ਜੋ ਵਿਸਮਾਦ ਦੇ ਵਿਚ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਇਕ ਛੂਹ ਵਿਚ ਐਸੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋ? ... ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਇਹ ਫੁੱਲ ਵੀ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ, ਕੰਡਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਗ ਵਿਚ ਕੀਤੀਆਂ ਸੈਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਛਾਤਾ ਹੈ, ਕਿ ਇਕ ਪਲ ਜਿੱਡੀ ਛੋਹ ਦਾ ਸਾਡਾ ਨਾਤਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਤੇ ਕਦੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਬੂਟੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਬਾਤਾਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿਆ ਕਰਾਂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਛੂਹ ਦੇ ਵਿਚ ਇੰਝ ਰੂਹਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਰਲਦੀਆਂ ਨੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਨਹੀਂ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਬੱਸ ਇਕ ਪਲ ਦੀਆਂ ਨੇ।